کاربردهای سامانه عمومی هم‌افزا

برای استفاده از این ابزار، دسترسی به اطلاعات کاربری شما ضروری است؛ بنابراین ابتدا باید نام کاربری و رمز خود را وارد نمایید، تا درخواست شما قابل دریافت و اعمال باشد.

اگر عضو نیستید، تنها با ثبت «نام، نام خانوادگی و رایانامه» و انتخاب نام کاربری و رمز بلافاصله عضو خواهید شد.

فهرست
تازه‌های دیوار من
برای مشاهده آخرین مطالب دیوار خود، باید وارد سامانه شوید.

Loading

هم افزا یک سامانه دانش است که در بردارنده «اطلاعات و دانش» و «فعالیت‌های علمی» است. هر چند شما در مواجه اول، نرم‌افزار هم‌افزا ر را می‌بینید، اما باید توجه داشته باشید که نرم‌افزار یکی از زیرساخت‌های هم‌افزا است.

کاربردهای هم‌افزا را می‌توان با عناوین متعددی بیان کرد. ذکر عناوین متعدد و توضیح هر یک از آن‌ها نه تنها بسیار طولانی خواهد شد، بلکه به‌ دلیل تکراری شدن، خسته کننده نیز خواهد بود؛ زیرا بسیاری از عناوین، مفهوم یکسان، مشابه یا مرتبطی با یکدیگر دارند. برای آشکارشدن کاربردهای هم‌افزا از ابعاد مختلف، بهتر است چند کاربرد به صورت کلی بیان شده و برای هر کدام چند نمونه ذکر شود.

در ادامه کاربردهای سامانه عمومی هم‌افزا از چهار رویکرد تشریح شده اند:

  1. دستیابی اهداف؛ کسب دانش مورد نیاز
  2. انجام فعالیت‌ها؛ امکانات فراهم شده برای انجام انواع فعالیت‌های علمی
  3. کاربران مختلف؛ مخاطبان سامانه عمومی هم افزا
  4. استفاده از زیرساخت‌ها؛ قابلیت‌های زیرساخت‌های هم افزا

کاربردهای هم‌افزا برای دستیابی به اهداف علمی

فهمیدن و آگاهی، هدف اصلی سامانه دانش است. اما اینکه چه علومی را تا چه حد باید کسب کرد، بستگی به هدف شما از کسب علم (اهداف بالادستی) دارد؛ به‌ طور کلی دو هدف بالادستی برای کسب علم وجود دارد: تشخیص عمل درست و توانایی انجام آن، ارضای حس کنجکاوی. البته اهدافی نظیر کسب مقام و فخر فروشی ... نیز در برخی مواقع رخ می‌نماید!

سپهر هم‌افزا موضوعات متعددی را پوشش می‌دهد که به برخی از آن‌ها در سامانه عمومی هم‌افزا پرداخته می‌شود. ویژگی‌های هم‌افزا، نحوه دستیابی به دانش را بهبود داده و همچنین دانش با کیفیتی را شکل می‌دهد.

کسب علم در هم‌افزا هم از طریق «انتقال» اطلاعات و دانش موجود در این سامانه و هم از طریق «تولید» اطلاعات و دانش با استفاده از امکانات این سامانه ممکن است.

محتوای سامانه عمومی هم افزا

موضوعات اصلی سامانه عمومی، عبارتند از:

  • فراعلم (علم درباره علم): شامل مواردی مانند مفاهیم مرتبط با علم، روش‌های تحقیق، مباحث فلسفه علم، معرفت شناسی و ...
  • سامانه‌های انسانی: شامل مواردی مانند مدیریت، برنامه‌ریزی، اقتصاد، جامعه شناسی و ...

تا کنون اطلاعات متعددی (مقالات، کتابها، قوانین و مقررات و...) درباره این دو موضوع در سامانه قرار گرفته که از طریق درگاه‌ها و برچسب‌ها می‌توان آن‌ها را یافت. همچنین افراد زیادی عضو این سامانه شده‌اند که با ابزارهایی نظیر پرسش می‌توان از دانش آن‌ها بهره گرفت. البته «سامانه عمومی هم‌افزا » در مراحل ابتدایی است؛ محتوای آن روز به روز کامل‌تر می‌شود و تعداد کاربران آن نیز رو به افزایش است.

در هم‌افزا به چندین صورت می‌توان اطلاعات لازم را کسب کرد: استفاده از محتوای بخش‌های دانشنامه و اسناد، استفاده از دوره‌های آموزشی، راه اندازی یک گروه، عضویت در یک گروه یا دنبال کردن ان و ...

ویژگی‌های محتوای هم افزا

تدوین و ساماندهی اطلاعات در هم‌افزا با کیفیت بالایی انجام می‌شود، محتوای موجود در هم‌افزا نه تنها مجموعه‌ای از معلومات را فراهم می‌کند، بلکه به معلومات افراد نظم داده و الگوهای ذهنی آن‌ها را هماهنگ می‌کند و همچنین سرعت جذب اطلاعات را افزایش می‌دهد.

ویژگی‌های محتوای هم‌افزا عبارتند از:

  • دسترسی به اطلاعات و دانش: روش‌ها و ابزارهای متعددی برای دسترسی به اطلاعات و دانش در هم‌افزا تعبیه شده است که سرعت و کیفیت دسترسی به اطلاعات را افزایش می‌دهند.
  • نظم دهی به دانش افراد و گروه‌ها: یکپارچگی و دقت اطلاعات در هم‌افزا به منظم کردن معلومات در ذهن افراد کمک می‌کند. به‌ عبارت دیگر اطلاعات منظم و همچنین افرادی که با سبک هم‌افزا به دانش خود نظم دادند، مبنایی برای هماهنگ‌‌سازی و تحویل اطلاعات و دانش شخصی را فراهم می‌کند.
  • جذب اطلاعات: هنگامی که دانش زمینه‌ای در موضوعی وجود داشته باشد، اطلاعات جدید سریع‌تر و بهتر فهمیده می‌شود. بخش دانشنامه زمینه اطلاعاتی لازم را فراهم می‌کند و سایر بخش‌ها (اسناد، پرس و جو و گروه‌ها و ...) به کسب اطلاعات در یک مورد خاص کمک می‌نمایند.

کاربردهای هم‌افزا برای انجام فعالیت‌های علمی

فعالیت‌های علمی را می‌توان با دسته‌بندی‌ها و عناوین متعددی بیان نمود. یکی از این دسته‌بندی‌ها، الگوی هم‌افزا است. برای اطلاعات بیشتر درباره این الگو صفحه «فعالیت‌های علمی» را ببینید.

در این قسمت ابتدا کاربرد هم‌افزا برای انجام فعالیت‌های علمی میانی و پروژه‌ها طبق الگوی هم‌افزا به‌ طور خلاصه ارائه شده است. البته معمولا کارهایی که به ذهن خطور می‌کند عناوین و محدوده‌هایی متفاوت از فعالیت‌های استاندارد دارند و ممکن است ایده‌های استفاده از هم‌افزا برای انجام فعالیت‌های مورد نظر به خوبی شکل نگیرند؛ بنابراین در ادامه چندین مورد از فعالیت‌هایی که عناوین و محدوده‌های متفاوتی دارند ذکر شده است.

تفاوت فعالیت‌های استاندارد با سایر فعالیت‌ها، مانند تفاوت عناصر با مواد است؛ هر ماده‌ای را می‌توان به چند عنصر تجزیه کرد، همین طور می‌توان هر فعالیت علمی را ترکیبی از فعالیت‌های استاندارد در نظر گرفت.

مثال: تدریس یکی از انواع روش‌های انتقال دانش بوده و شامل فعالیت‌های یافتن، ساماندهی، تدوین و انتشار است. بنابراین ابزارهایی که برای یافتن محتوا، ساماندهی اطلاعات، تدوین درسنامه و ... وجود دارند، ابزارهایی هستند که برای «تدریس» قابل استفاده هستند.

مرور روش‌های انجام فعالیت‌های علمی میانی و روش‌های انجام پروژه‌های علمی اشراف خوبی را درباره کاربردهای هم‌افزا پدید می‌آورد. البته فضا برای خلاقیت همچنان باقی است؛ همواره باید برای یافتن بهترین راهبردها در راستای دستیابی به اهداف بهتر بر اساس منابع در دسترس کوشید!

فعالیت‌های میانی: یافتن، به کارگیری، انتشار، ساماندهی، ارزیابی، تدوین، تحلیل

روش‌های متنوعی برای انجام فعالیت‌های یافتن، تدوین، ساماندهی، ارزیابی، انتشار، تحلیل و به کارگیری دانش در هم‌افزا تعبیه شده است. در این قسمت به عنوان نمونه روش‌های یافتن از جنبه مستقیم و غیر مستقیم ذکر شده شده است. برای ازلاعات بیشتر روش‌های انجام فعالیت‌های علمی میانی را ملاحظه نمایید.

برای یافتن فرد یا سند موردنظر، روش‌های متعددی وجود دارند که می‌توان آن‌ها را به دو دسته مستقیم و غیرمستقیم تقسیم‌بندی کرد. در روش‌های غیرمستقیم، افراد یا اسناد موردنظر به واسطه اسناد، گروه‌ها و سایر افراد پیدا می‌شوند.

در تصویر زیر توالی روش‌های مستقیم و غیرمستقیم نشان داده شده است.

روش‌های یافتن افراد و اسناد عبارت‌اند از:

  1. مستقیم: برای یافتن افراد، گروه‌ها و اسناد می‌توان از روش‌های ناوبری (جستجوی واژه‌ها، برچسب‌ها و ...) استفاده کرد. به عنوان مثال تخصص‌هایی که هر فرد در زبانه معرفی درج می‌کند، برچسب‌هایی هستند که از طریق آن‌ها می‌توان افراد موردنظر را یافت. فهرست برچسب‌ها در نوار ناوبری قرار دارد.
  2. یافتن یک سند از طریق سایر اسناد: با استفاده از دریچه ناوبری، پیوندهای درون متن و همچنین ارجاعات، می‌توان اسناد مرتبط با یک سند را یافت.
  3. یافتن افراد از طریق اسناد: نویسنده یک سند، کسانی که سندی را پسندیده اند،درباره آن اظهارنظر کرده‌اند و ... معلوماتی مرتبط با موضوع آن سند دارند؛ بنابراین با یافتن اسناد مناسب، سرنخ‌هایی از افراد موردنظر نیز به دست می‌آید.
  4. یافتن اسناد از طریق افراد: در زبانه معرفی هر فرد، امکان درج تألیف‌های وی وجود دارد. زبانه گزیده‌ها در صفحه شخصی فرد شامل صفحات پسندیده شده، کتاب‌ها و مقالات خوانده شده و برگزیده او است. همچنین با استفاده از ابزارهایی مانند پرسش و نظر می‌توان اطلاعاتی را از افراد کسب کرد.
  5. یافتن یک فرد از طریق سایر افراد: افرادی که برخی از تخصص‌های یک فرد را تأیید کرده اند،ممکن است در موضوع تخصص‌های مذکور صاحب نظر باشند. گاهی ممکن است یکی از کاربران، فردی را مرتبط با تخصص‌ها و یا علایق شما بداند و او را به شما معرفی کرده باشد. افراد معرفی شده به شما در زبانه «افراد مرتبط» و همچنین زبانه «بحث» در صفحه شخصی شما درج می‌شوند.
  6. یافتن گروه‌ها از طریق افراد: با بررسی گروه‌هایی که یک فرد صاحب نظر عضو آن‌ها است، با گروه‌های مناسب آشنا می‌شوید. عضویت‌های یک فرد در زبانه معرفی صفحه شخصی اوست. همچنین ممکن است یکی از کاربران، گروهی را مرتبط با تخصص‌ها و یا علایق شما بداند و آن گروه را به شما معرفی کرده باشد. گروه‌های معرفی شده به شما در زبانه «گروه‌های مرتبط» و همچنین زبانه «بحث» در صفحه شخصی شما درج می‌شوند.
  7. یافتن افراد از طریق گروه‌ها: بررسی اعضای گروه‌هایی که امتیاز بالایی دارند؛ به آشنایی افراد صاحب نظر کمک می‌کند. نام اعضای هر گروه در زبانه معرفی گروه ارائه شده است.
  8. یافتن یک گروه از طریق سایر گروه‌ها: ممکن است در زبانه معرفی یک گروه، سایر گروه‌های مرتبط معرفی شده باشند.
  9. یافتن اسناد از طریق گروه‌ها: زبانه گزیده‌ها در صفحه گروه‌ها حاوی اسناد پسندیده شده، دنبال شده و همچنین کتابخانه‌های تخصصی مرتبط با موضوع فعالیت گروه است.
  10. یافتن گروه‌ها از طریق اسناد: موضوع و کیفیت محتواهایی که توسط گروه‌ها تولیدشده یا در حال تولید هستند، حاکی از تخصص گروه‌ها است؛ بنابراین با ملاحظه محتواهای تولیدشده توسط گروه‌ها، می‌توان گروه‌های مناسب را یافت.

پروژه‌های تولید، انتقال و بهره‌برداری

محورهای اصلی پروژه‌های علمی، تولید، انتقال و بهره‌برداری است. البته ممکن است محدوده یک پروژه مشخص به گونه‌ای طراحی شود که شامل همه این موارد باشد.

فعالیت‌هایی که در یک پروژه انجام می‌شوند، ترکیبی از فعالیت‌های میانی هستند؛ بنابراین روش‌های انجام فعالیت‌های میانی را می‌توان روش‌های انجام پروژه‌های علمی در سطح خرد محسوب کرد. امکانات فراهم شده برای مدیریت پروژه‌های علمی (در سطح کلان) عبارت‌اند از:

  1. ایجاد گروه: برای انجام مأموریت‌های دانشی گروه‌های متعددی می‌توان ایجاد کرد: گروهی برای مدیریت پروژه، گروهی تخصصی برای استفاده از نظرات و یا کمک‌های صاحب‌نظران.
  2. ایجاد صفحه پروژه: صفحه پروژه شامل زبانه‌های منشور، کتابخانه، بحث و میزکار است.
  3. ایجاد فرایند: با استفاده از ابزار «فرایند جدید» در میزکار می‌توان فرایندی برای مدیریت پروژه‌ها طراحی نمود.
  4. ایجاد سبد پروژه: با استفاده از قابلیت دسته‌بندی پروژه‌ها در میزکار می‌توان سبدی از پروژه‌ها را تعریف نمود و از قابلیت‌های مدیریت سبد پروژه استفاده کرد.

مجری یک پروژه ممکن است یک گروه یا یک فرد باشد. در مواردی هم که مجری پروژه یک نفر است، بهتر است به جای فعالیت انفرادی، از تعامل با سایر افراد استفاده شود.

برای کسب اطلاعات بیشتر، روش‌های انجام پروژه‌های علمی را ملاحظه نمایید.

انتشار اطلاعات و دانش

در هم‌افزا کانال‌های متنوعی برای انتشار اطلاعات و دانش فراهم شده است.

در سامانه عمومی هم‌افزا علاوه بر صفحات عمومی که برای همه کاربران قابل مشاهده هستند، امکان ایجاد صفحات اختصاصی برای شکل دادن به سامانه دانش شخصی نیز وجود دارد.

مثال: نویسندگان و ناشران می‌توانند صفحه‌ای برای کتاب، نشریه یا مقاله خود در سامانه‌ایجاد نمایند. از طریق این صفحه امکان معرفی، فروش و همچنین تعامل بین مخاطبان با نویسنده فراهم می‌شود. مخاطبان می‌توانند سؤالات و نظرات خود را با نویسندگان و ناشران مطرح کنند. همچنین امکان ارائه توضیحات، پاورپوینت‌ها و سایر محتواهای جانبی فراهم می‌شود. همچنین زبانه بحث در این صفحه می‌تواند محلی برای بحث بین مخاطبان باشد. به این ترتیب محتواهای تولید شده بهتر منتشر و فهمیده می‌شوند.

با هم‌افزا سبک جدیدی از انتشار محتوا پدید می‌آید.

  • نسخه‌های فیزیکی .... پیوستگی وب و نسخه‌های فیزیکی
  • برقراری و حفظ ارتباط با مخاطبان از طریق صفحه بحث در صفحه محصول و همچنین صفحات شخصی پدیدآورندگان و ناشران

تدریس

قابلیت‌های متعددی برای تدریس در هم‌افزا پیش‌بینی شده است، برخی از قابلیت‌ها عبارتند از:

  1. مشخص کردن منابع درسی و قرار دادن فایل‌های مورد نیاز دانشجویان
  2. ایجاد انواع فرم‌ها (مانند یادداشت برداری حین و بعد از کلاس و ...)
  3. برقراری ارتباط مستمر با دانشجویان
  4. دریافت تکالیف در صندوق ویژه هر فرد با قید زمان تحویل، امکان یادداشت گذاشتن برای دانشجو
  5. آشنایی مدرسان با دانشجویان و دانش آموزان و همچنین آشنایی با دانش‌آموختگان قبلی؛ از طریق بازدید از بخش‌های عمومی صفحات شخصی

توزیع پرسش نامه و گردآوری داده ها

علاوه بر این که می‌توان برای هر پروژه یک صفحه در هم‌افزا ایجاد نمود، امکان طراحی پرسش نامه و اتصال آن به یک صفحه وجود دارد.

بدین ترتیب می‌توان پرسش نامه الکترونیکی ایجاد نموده و به صفحه مورد نظر (مقاله، پایان نامه و به‌ طور عام‌تر پروژه پژوهشی و مطالعاتی) متصل کرد و از مخاطبان مرتبط خواست تا وارد این صفحه شده و پرسش نامه را تکمیل نماید. پاسخ‌ها در میز کار همان صفحه و هم چنین میز کار شخصی طراح پرسش نامه قابل نمایش بوده و به صورت فایل اکسل نیز قابل دریافت است.

اطلاع‌رسانی به مخاطبان برای پیدا کردن صفحه پرسش نامه از طریق اعلام شماره صفحه به آن‌ها و هم چنین ابزار معرفی امکان‌پذیر است. اگر مخاطبان عضو سامانه باشند، درخواست شما در دیوار صفحه شخصی آن‌ها درج شده و هم چنین رایانامه‌ای برای آن‌ها ارسال خواهد شد. اگر مخاطبان مورد نظر عضو سامانه نباشند امکان ارسال رایانامه (به صورت مستقیم) و پیامک برای آن‌ها وجود دارد.

عرضه و تقاضای محتوا

در سامانه عمومی هم‌افزا علاوه بر انتشار محتواهای علمی (شامل کتاب، مقاله، نشریه، روزنامه، نرم‌افزار و فیلم‌های علمی )، امکان خرید و فروش آن‌ها فراهم شده است تا دسترسی بهتری به منابع علمی فراهم شود. قابلیت‌های عرضه و تقاضای عبارتند از:

  1. معرفی محصول از طریق ایجاد یک صفحه برای آن و معرفی آن محصول با استفاده از ابزار معرفی
  2. فروش محصول به صورت اجازه مشاهده در وب، بارگیری فایل و یا ارسال نسخه فیزیکی
  3. کسب اطلاعات بیشتر از یک محصول با مرور مطالب زبانه بحث در صفحه محصول و همچنین مطالب گروه‌های تخصصی ایجاد شده برای محصول

مدیریت تولید کتاب و نشریات

مدیران یک فصلنامه می‌توانند تمامی مراحل دریافت مقاله، داوری و صفحه‌بندی اولیه را در هم‌افزا انجام دهد. هم چنین از طریق زبانه بحث صفحه مربوطه با مخاطبان در ارتباط باشند. هم چنین تدوین محتوا با استفاده از قابلیت‌های تحت وب (مانند نسخه‌بندی اسناد، تولید کتاب‌های برخط و ... ) که امکان کار گروهی در تدوین یک سند را فراهم می‌کند.

مدیریت همایش

ارتباطات علمی

کاربردهای هم‌افزا برای کاربران مختلف

مخاطبان سامانه عمومی هم‌افزا طیف وسیعی دارند. در ادامه کاربردهای این سامانه برای برخی از کاربران به عنوان نمونه بیان شده است.

دانش آموزان

دانشجویان

  1. با مطالعه اطلاعات درج شده در صفحه شخصی مدرسان و سایر افراد مرتبط اطلاعات بیشتری از تخصص‌ها و سوابق آن‌ها به دست آورد تا فرصت‌های بیشتری برای بهره‌مندی از آن‌ها فراهم شود.

نویسندگان، مترجمان

مدیران

مدیران با استفاده از هم‌افزا از این امکانات برخوردار می‌شوند:

  1. یافتن افراد توانمند
  2. کاهش جلسات و حضور موثرتر افراد در جلسه
  3. استفاده بیشتر از افراد پاره وقت و مشاوره‌های موردی و همکاری‌های غیر حضوری

کاربردهای زیرساخت‌های هم افزا

زیرساخت‌های هم‌افزا شامل«تقسیم‌بندی»، «چارچوب‌ها» و «بستر اطلاعات و ارتباطات» است. این زیرساخت‌ها انجام انواع فعالیت‌های دانشی را تسهیل و امکان‌پذیر می‌کنند.

تقسیم‌بندی

تقسیم‌بندی شامل تقسیم‌بندی موضوعات، مفاهیم و اصطلاح‌ها است. در حال حاضر تقسیم‌بندی موضوعات، مفاهیم و اصطلاحات مربوط به فراعلم و سامانه‌های انسانی در سامانه هم‌افزا در حال طراحی هستند.

مفاهیم

مفاهیم زاییده نظریه‌ها بوده، پارادایم‌ها را پدید می‌آورند و تصور از واقعیت را شکل می‌دهند. با تغییر مفاهیم، عینک‌ها عوض می‌شوند و تصورات متفاوتی از یک واقعیت پدید می‌آید؛ بنابراین کیفیت مفاهیم اثر بسیار زیادی بر کیفیت دانش دارند.

کاربردهای مفاهیم عبارتند از:

  1. تولید دانش: مفاهیم سنگ بنای دانش هستند؛ برای بهبود تفکر و فهم بهتر موضوعات باید از مفاهیم دقیق و یکپارچه استفاده نمود.
  2. بهبود مفاهمه بین افراد: اگر مفاهیم مورد استفاده آشفته و مبهم باشند، تبادل دانش به خوبی انجام نمی‌شود و مکالماتی انجام خواهد شد که تنها واژه‌های آن برای طرفین آشنا است، اما برداشت‌ها یکسان نیست.
  3. افزایش یکپارچگی بین معلومات: مفاهیم یکسان پیونددهنده محتواهایی هستند که در موضوعات مختلف و یا در موقعیت‌های مختلف تولید می‌شوند.

مفاهیمی که در سامانه عمومی هم‌افزا طراحی شده با دو روش در دسترس هستند:

  1. درگاه مفاهیم: در این درگاه شبکه مفاهیم نمایش داده می‌شود.
  2. فهرست مفاهیم: در این فهرست، تعریف هر یک از مفاهیم ارائه شده است.

برای هر یک از مفاهیم تعریف شده در هم‌افزا، یک صفحه ایجاد شده است و مانند سایر صفحات، دارای زبانه بحث (برای بحث و پرسش و پاسخ درباره آن مفهوم) هم چنین زبانه میز کار است. پیوند صفحات مفاهیم در درگاه مفاهیم و فهرست مفاهیم وجود دارد.

با استفاده از ابزار تطبیق مفاهیم (که در فهرست ابزارهای صفحه قرار دارد) امکان بررسی تطابق مفاهیم به کار رفته در یک متن با تعریف آن‌ها در سامانه مفاهیم هم‌افزا فراهم می‌شود.

اصطلاح ها

اصطلاح، واژه‌ای است که بیان کننده یک ویژگی بوده و با نسبت دادن آن به یک موضوع، آن موضوع را نشان دار می‌کنند. واژه‌های «برچسب» و «کلیدواژه» نیز همان معنای اصطلاح را دارند.

کاربردهای اصطلاح‌ها (برچسب‌ها) عبارتند از:

  1. تعیین محدوده موضوعات: هر برچسب مشخصه‌ای را بیان می‌کند؛ بنابراین با انتخاب چند برچسب برای یک موضوع، حد و مرز آن موضوع مشخص می‌شود.
  2. بازیابی اطلاعات: با انباشته شدن محتواهای متنوع (کتاب‌ها، فیلم‌ها، گزارش‌ها و ...) که درباره موضوعات مختلف هستند، انباری ایجاد می‌شود؛ اگر به هر یک از مستندات یک یا چند برچسب مناسب زده شود، از طریق برچسب‌ها می‌توانید این مستندات را به خوبی پیدا کرد. به این ترتیب به جای جست و جوی واژه‌ها امکان جست و جوی مضامین فراهم می‌شود.
  3. انتخاب واژه مناسب: شبکه اصطلاح‌ها (اصطلاح نامه، تزاروس) روابطی مانند هم ارزی، مترادف بودن، متضاد بودن، همبستگی را مشخص می‌کند که هنگام تدوین محتوا به کار می‌آید. به عنوان مثال این قابلیت در نرم‌افزار ورد برای زبان انگلیسی وجود دارد.

دو روش برای دسترسی به برچسب‌ها وجود دارد:

  1. درگاه برچسب ها: در این درگاه انواع برچسب‌های موجود دسته‌بندی شده‌اند.
  2. ستون برچسب‌ها: با کلیک روی آیکن برچسب‌ها در نوار ناوبری، ستون جانبی باز می‌شود. در این ستون برچسب‌ها به صورت ابر، الفبایی و درختی نمایش داده می‌شوند. البته این ستون ممکن است حاوی همه برچسب‌های موجود در سامانه نباشد، در این ستون برچسب‌هایی نمایش داده می‌شوند که مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

مثال: با انتخاب یک برچسب در ستون برچسب‌ها، تمامی کتاب‌ها، مقالات، گروه‌ها (در شبکه اجتماعی)، افراد و ... که دارای آن برچسب هستند، فهرست می‌شوند.

هنگام ایجاد هر صفحه و یا در پنجره تنظیم آن صفحه امکان انتخاب برچسب‌های مرتبط وجود دارد. مواردی مانند تخصص‌ها در صفحه شخصی افراد نیز برچسب هستند. برچسب‌های انتخاب شده برای هر صفحه در پایین آن صفحه نمایش داده می‌شوند.

چارچوب‌ها

چارچوب‌ها متناسب با موضوعات طراحی می‌شوند. هم اکنون چارچوب‌های مربوط به فراعلم و سامانه‌های انسانی در سامانه هم‌افزا در حال طراحی بوده و تعدادی از آن‌ها طراحی شده‌اند.

کاربردهای چارچوب‌ها عبارتند از:

  1. افزایش سرعت و کیفیت جذب اطلاعات: با تفکیک چارچوب از اطلاعات مصداقی، حجم اطلاعات، کاهش یافته که با توجه به محدودیت‌های ادراکی و زمانی به سرعت مطالعه و درک مطلب کمک می‌کند. البته افرادی که نیاز به اطلاعات بیشتر داشته باشند می‌توانند علاوه بر نمونه‌ای که بدون ذکر موارد کلی تنظیم شده، چارچوب آن را نیز مطالعه نمایند.
  2. افزایش کیفیت: با رعایت جامعیت، یکپارچگی، صحت، دقت و آشکاری در چارچوب‌ها (که تعداد آن‌ها کمتر از نمونه‌ها است) و تلاش برای انطباق محتوای نمونه با چارچوب‌ها، طراحی و تدوین نمونه‌های با کیفیت آسان‌تر می‌شود. با استفاده از چارچوب‌ها، محتواها از ابتدا یکپارچه تدوین می‌شوند. به جای اینکه محتواهای متعددی تولیدشده و سپس به دنبال یکپارچه نمودن آن‌ها باشیم؛ معلومات از ابتدا به‌ طور یکپارچه تولید می‌شوند. چارچوب‌ها با فراغت بیشتر و توسط افراد متخصص‌تر طراحی می‌شوند و کیفیت دانش آن‌ها با سهولت بالایی به نمونه‌ها تسری می‌یابد.
  3. افزایش کارایی: افراد با استفاده از چارچوب‌ها بدون نیاز به آموزش‌های طولانی و تخصصی می‌توانند در تولید دانش مشارکت نمایند؛ یک چارچوب یک بار (با کیفیت بالا) طراحی می‌شود و بارها مورداستفاده قرار می‌گیرد. با تفکیک چارچوب از جزییات اقتضائی، به‌هنگام‌‌سازی معلومات ساده‌تر می‌شود؛ از یک چارچوب می‌توان برای تدوین محتوای موضوعات متعدد یا مصادیق متعدد یک موضوع در زمان‌های مختلف استفاده نمود.
  4. انباشت اطلاعات و دانش: با تنوع نمونه‌ها، تغییر شرایط و کسب تجارب و هم چنین تغییرات محتواهای بالادستی، چارچوب‌ها بهنگام شده و به تدریج غنی‌تر می‌شوند؛ محتوای اسناد مصداقی معمولاً بازنگری نشده و ایده‌ها و نکات مهم آن‌ها در محتواهای بعدی جریان نمی‌یابد. به‌ عبارت دیگر، چارچوب‌ها نقش حافظه بلندمدت را دارند.
  5. اشتراک اطلاعات و دانش: ایده‌ها و نکاتی که در نمونه‌ها مطرح می‌شوند، عمومیت یافته و به چارچوب‌ها اضافه می‌شوند و با استفاده از محتوای ساماندهی شده در چارچوب‌ها، طرح‌ها در نمونه‌های دیگری، این ایده‌ها و نکات به آن‌ها انتقال می‌یابد.
  6. استانداردسازی: می‌توان از چارچوب به عنوان مبنایی برای نقد و ارزیابی محتواهای تولیدشده استفاده کرد.

هرچه تعدد، تنوع و پیچیدگی موضوعات بیشتر باشند، مزایای استفاده از چارچوب‌ها آشکارتر می‌شود.

سه روش برای دسترسی به چارچوب‌ها وجود دارد:

  1. درگاه چارچوب‌ها: این درگاه در بردارنده پیوند چارچوب‌های موجود است.
  2. برچسب‌ها: با کلیک روی آیکن برچسب‌ها در نوار ناوبری، ستون جانبی باز می‌شود؛ با وارد کردن برچسب «چارچوب» همه صفحاتی که چارچوب هستند، فهرست می‌شوند.
  3. دریچه‌های ناوبری: اگر محتوای یک صفحه براساس یکی از چارچوب‌ها طراحی شده باشد، در پایین صفحه پیوند چارچوب مربوطه و هم چنین پیوند صفحات منطبق با آن چارچوب درج می‌شود.

در هنگام ایجاد یک موضوع جدید، اگر موضوع مورد نظر دارای چارچوب باشد، نام چارچوب در فهرست نوع موضوع قابل انتخاب است. با انتخاب چارچوب در هنگام ایجاد موضوع، ارتباط بین صفحه جدید با چارچوب آن برقرار می‌شود.

بهتر است برای موضوعات متعددی که تشابه زیادی با یکدیگر دارند از چارچوب استفاده شود. اگر برای محتوایی که می‌خواهید تولید کنید چارچوب مناسبی وجود ندارد، از طریق ابزار «موضوع جدید» می‌توان یک چارچوب جدید ایجاد نمود؛ به این ترتیب که ابتدا یک صفحه جدید برای درج محتوای چارچوب ایجاد کرده و سپس برچسب «چارچوب» به آن زده می‌شود.

نرم افزارها

سامانه نرم‌افزاری هم‌افزا دارای نسخه‌های وب، دسک تاپ و گوشی همراه (موبایل) و افزونه‌هایی برای نرم‌افزار ورد و مرورگرهای وب است. بدین ترتیب، انواع ابزارهای سخت افزاری و نرم‌افزاری که کاربرد عمده‌ای برای مدیریت دانش دارند، در بستری یکپارچه به یکدیگر متصل می‌شوند.

نرم افزارهای هم‌افزا علاوه بر تأمین امکانات لازم برای انجام فعالیت‌های علمی، قابلیت‌های لازم برای به کارگیری مفاهیم، برچسب‌ها، تقسیم‌بندی موضوعات و چارچوب‌ها را نیز فراهم می‌کند.

مثال: علاوه بر اینکه امکان ورود اطلاعات مفاهیم و همه مشخصه‌های مرتبط در نرم‌افزار هم‌افزا فراهم است، ابزار «تطبیق مفاهیم» نیز در این نرم‌افزار تعبیه شده است. با استفاده از این ابزار، تمامی واژه‌هایی که در سامانه مفاهیم درج شده‌اند، از درون متن استخراج شده و فهرست آن‌ها همراه با تعریفی که در مفهوم نامه ثبت شده است به کاربر ارائه می‌شود. اگر کاربر تطابق معنای واژه استفاده شده در متن را با معنای ثبت شده در سامانه تائید کند، پیوند این واژه با سامانه مفاهیم برقرار می‌شود. به‌ عبارت دیگر، این ابزار درباره استفاده نادرست از واژه‌های ثبت شده در سامانه مفاهیم هشدار می‌دهد.

قابلیت‌های نرم‌افزارها

نسخه‌های وب، موبایل و دسک تاپ معماری یکسانی دارند. مهم‌ترین موارد مشترک عبارت‌اند از: تناظر موضوعات با صفحات، ابزارها و ناوبری

تناظر موضوعات با صفحات

برای هر موضوع در فضای واقعیت، یک یا چند صفحه در هم‌افزا اختصاص می‌یابند که دربردارنده اطلاعات مربوط به آن موضوع است. مقاله‌ها، نشریه‌ها، کتاب‌ها، افراد، گروه‌ها، سازمان‌ها، دوره‌های آموزشی، پرسش‌ها، تجربه‌ها، یادداشت‌ها، مفاهیم و … نیز یک موضوع محسوب می‌شوند.

ارتباط‌های متعدد و متنوع بین موضوعات از طریق ارتباط بین صفحه‌ها برقرار می‌شوند.

ابزارها

ابزارهای متعددی در نرم‌افزار تعبیه شده که در تمام بخش‌ها کارکرد مشابهی دارند. ابزارها در پنج دسته قرار می‌گیرند:

· ابزارهای مطالعه: یادداشت، علامت گذاری، رونوشت، چوب الف، دنبال، ملاحظه، پسند، صحه گذاری، بارگیری، چاپ، تاریخچه، کتابخانه

· ابزارهای تعامل: نظر، پرسش، بازنشر، خطا، معرفی، تماس، همکاری، حلقه، نظرسنجی، دعوت

· ابزارهای تدوین: موضوع جدید، حذف، تنظیم، ویرایش، درج، مطلب جدید

· ابزارهای وظیفه: وظایف موردی، وظایف فرایندی، اقدام، تطبیق مفاهیم

· ابزارهای تبادل: خرید، امانت

هر ابزار در هرجایی که موضوعیت داشته و کاربر مجوز دسترسی به آن را داشته باشد، نشان داده می‌شود.

ناوبری

روش‌های ناوبری در نرم‌افزار هم‌افزا عبارت‌اند از: جستجو، برچسب‌ها، درگاه‌ها، دریچه‌ها، گزیده‌ها و چوب‌های الف. هرکدام از این روش‌ها، به صورت‌های مختلفی قابل استفاده هستند ازجمله:

1. فهرست‌ها با امکان فیلتر کردن و مرتب سازی

2. شبکه‌ها با امکان نمایش گرافیکی روابط بین موضوعات، برچسب‌ها و …

3. درخت‌ها با امکان ایجاد انواع درخت‌ها با رویکردهای مختلف

نمونه‌هایی از کاربردهای نرم‌افزار

قابلیت‌های نرم افزارهای تحت وب، موبایل و دسک تاپ در صفحات راهنمای آن‌ها بیان شده است. در ادامه نمونه‌هایی از کاربردهای این نرم‌افزارها بیان شده است.

استفاده از گروه برای پشتیبانی جلسات

یکی از قابلیت‌های شبکه‌های اجتماعی که در نرم‌افزارهای تحت وب و موبایل هم‌افزا وجود دارند، «گروه» است. برای هرموضوعی می‌توان یک گروه ایجاد نمود و از قابلیت‌های آن برای تعامل بین افراد استفاده کرد.

برای هر یک از جلسات موردی یا مستمر می‌توان یک گروه ایجاد نموده و با استفاده از ابزار معرفی، اعضای جلسه و افراد مرتبط با موضوع را به عضویت در گروه دعوت کرد.

کاربردهای گروه برای پشتیبانی از جلسات عبارتند از:

  1. مطرح کردن سؤالاتی که باید در جلسه پاسخ داده شود و تبادل نظر اولیه درباره ان‌ها به صورت پیش جلسه
  2. ایجاد یک کتابخانه تخصصی درباره موضوع جلسه و گردآوری اسناد و گزارش‌های مرتبط در راستای بهبود دسترسی اعضای جلسه به اطلاعات موجود
  3. مطرح کردن اخبار تخصصی و تحلیل آن ها
  4. معرفی اسناد و افراد مرتبط
  5. تعیین وظیفه برای اعضای گروه و پیگیری آن‌ها با استفاده از ابزار «وظیفه موردی» و میز کار گروه
  6. درج خلاصه مذاکرات جلسه برای اطلاع افراد غایب و همچنین یادآوری برای اعضای حاضر